Kadın Hakları

Pazartesi, 31 Mayıs 2010 21:09 |

Administrator tarafından yazıldı. |

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesine İlişkin İhtiyari Protokol

Kadınların Siyasal Haklarına İlişkin Sözleşme

Kadınlara Karşı Şiddetin Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri

KADINLARA KARŞI HER TÜRLÜ AYRIMCILIĞIN
ÖNLENMESİ SÖZLEŞMESİ

Bu sözleşmeye taraf olan Devletler,

Birleşmiş Milletler Yasasının temel insan haklarına, insan itibar ve kıymetine ve erkeklerle kadınların eşit haklara sahip olmaları gerektiğine inancı tekrar teyid ettiğini kaydederek,

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin, insanlara karşı ayrımcılığın kabul edilemezliği prensibini teyid ettiğini ve tüm insanların özgür doğduğunu ve eşit itibar ve haklara sahip olduklarını ve bu Beyannamede böylece öne sürülen tüm haklar ve hürriyetlerin cinsiyete dayalı olanlar dahil hiçbir ayırıma tabi kılınmaksızın herkes tarafından kullanılabileceğini beyan ettiğini kaydederek,

İnsan Hakları Sözleşmelerine Taraf Devletlerin, kadınlar ile erkeklerin tüm ekonomik, sosyal, kültürel, medeni ve siyasi haklardan eşit olarak yararlanmalarını temin mükellefiyeti bulunduğunu kaydederek,

Birleşmiş Milletler ve ona bağlı ihtisas kuruluşları nezaretinde kabul edilmiş ve erkeklerle kadınların eşitliğini sağlamaya çalışan uluslararası sözleşmeleri göz önünde tutarak;

Ayrıca Birleşmiş Milletler ve ona bağlı ihtisas teşekküllerinin kabul ettiği erkek ve kadınların haklarının eşitliğini sağlamayı amaçlayan kararları, beyanları ve tavsiyeleri de dikkate alarak;

Ancak, bu çeşitli belgelere rağmen kadınlara karşı ayrımcılığın hala devam etmekte oluşundan endişe duyarak,

Kadınlara karşı ayrımcılığın, hak eşitliği ve insan şeref ve haysiyetine saygı ilkelerini ihlal ettiğini, kadınların erkeklerle eşit olarak ülkelerin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatlarına katılmalarını engellediğini, toplumun ve ailenin refahının artmasına engel teşkil ettiğini ve kadınların ülkeleri ve insanlık hizmetinde kullanabilecekleri olanaklarını geliştirmelerini zorlaştıracağını kaydederek,

Yoksulluk hallerinde kadınların yiyecek, sağlık, eğitim, öğretim ve iş bulma ve sair ihtiyaçlarının karşılanması bakımından en az imkana sahip olduklarından endişe duyarak;

*) 1 Mart 1980 tarihinde imzaya açılan ve 3 Eylül 1981 tarihinde yürürlüğe giren Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesine katılmamız 11.6.1985 tarih ve 3232 Sayılı Kanunla uygun bulunmuş, Bakanlar Kurulunca 24.7.1985 tarihinde 85/9722 sayılı kararla onaylanmış ve 14 Ekim 1985 tarih ve 18898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Hakkaniyet ve adalete dayalı yeni uluslararası ekonomik düzenin kurulmasının,

kadınlarla erkekler arasındaki eşitliği sağlamak için önemli bir aşama teşkil edeceğine inanarak;

Apartheid’in, ırkçılığın her şeklinin, ırk ayırımının, sömürgeciliğin, yeni sömürgeciliğin, saldırganlığın, yabancı devlet işgal ve hakimiyetinin ve ülkelerin iç işlerine müdahale etmenin ortadan kaldırılmasının, erkekler ile kadınların eşit haklardan yararlanmaları için gerekli olduğunu önemle belirterek;

Uluslararası barış ve güvenliğin güçlendirilmesinin, uluslararası gerilimin azaltılmasının, sosyal ve ekonomik sistemlerine bakılmaksızın bütün ülkeler arasında karşılıklı işbirliğinin, genel ve tam silahsızlanmanın ve özellikle sıkı ve etkili bir uluslararası denetim altında nükleer silahsızlanmanın, ülkeler arasındaki ilişkilerde, adalet, eşitlik ve karşılıklı menfaat ilkelerinin teyidinin ve yabancı ve sömürge yönetimi veya yabancı işgali altında bulunan yerlerdeki halkların kendi kaderlerini tayin ve bağımsızlık elde etme hakları kadar ulusal hükümranlık ve toprak bütünlüklerine saygının gerçekleşmesinin, sosyal gelişme ve kalkınmaya ve bunun bir sonucu olarak da, erkeklerle kadınlar arasında tam bir eşitliğin elde edilmesini katkıda bulunacağını teyid ederek,

Bir ülkenin tam ve eksiksiz kalkınmasının, dünyada refahın ve barışın elde edilmesinin, kadınların erkeklerle eşit şartlarda her alanda azami katkılarının gerektirdiğine inanarak,

Kadınların ailenin refahına ve toplumun kalkınmasına yaptıkları büyük katkının henüz tam olarak algılanmadığını, analığın sosyal önemi ve ana ve babanın aile içinde ve çocukların büyütülmesindeki rollerini göz önünde bulundurarak ve kadınların nesillerin üremesindeki önemli rolünün aile içinde ayırıma neden olmaması gerektiğini, nitekim çocukların yetiştirilmelerinin kadın ve erkek ile toplumun tamamının sorumluluk paylaşmalarını gerektirdiğini vakıf olarak,

Erkeklerle kadınlar arasında tam bir eşitliğin gerçekleşmesi için kadınlar ile erkeklerin toplumdaki geleneksel rollerinde bir değişiklik ihtiyacı bulunduğunu vakıf olarak,

Kadınlara Karşı Ayırımcılığın Ortadan Kaldırılması Beyannamesinde yer alan ilkeleri uygulamaya ve bu maksatla bu nevi ayırımcılığın her şekli ve tezahürünün ortadan kaldırılması için gerekli tedbirleri almaya kararlı olarak,

Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:

BÖLÜM I

Madde 1-

İşbu Sözleşmeye göre, “kadınlara karşı ayırım” deyimi kadınların, medeni

durumlarına bakılmaksızın ve kadın ile erkek eşitliğine dayalı olarak politik, ekonomik, sosyal, kültürel, medeni ve diğer sahalardaki insan hakları ve temel özgürlüklerinin tanınmasını, kullanılmasını ve bunlardan yararlanılmasını engelleyen veya ortadan kaldıran veya bunu amaçlayan ve cinsiyete bağlı olarak yapılan herhangi bir ayırım, mahrumiyet veya kısıtlama anlamına gelecektir.

Madde 2-

Taraf Devletler, kadınlara karşı her türlü ayrımı kınar, tüm uygun yollardan yararlanarak ve gecikmeksizin kadınlara karşı ayırımı ortadan kaldırıcı bir politika izlemeyi kabul eder ve bu amaçla aşağıdaki hususları taahhüt ederler:

a) Kadın ile erkek eşitliği ilkesini kendi ulusal anayasalarına ve diğer ilgili yasalara, henüz girmemişse dahil etmeyi ve yasalar ile ve diğer uygun yollarla bu ilkenin uygulanmasını sağlamayı,

b) Kadınlara karşı her türlü ayırımı yasaklayan ve gerekli yerlerde müeyyideler de ihtiva eden yasal ve diğer uygun önlemleri kabul etmeyi,

c) Kadın haklarının erkeklerle eşit olarak yasal himayesini tesis etmeyi ve yetkili ulusal mahkemeler ve diğer kamu kuruluşları aracılığıyla kadınların her türlü ayırıma karşı etkin himayesini sağlamayı,

d) Kadınlara karşı herhangi bir ayırımcı hareket yapılmasından veya uygulanmasından kaçınmayı ve kamu yetkilileri ile kuruluşlarının bu yükümlülüğe uyumlu olarak hareket etmelerini sağlamayı,

e) Herhangi bir kişi, kuruluş veya teşebbüsün kadınlara karşı ayırım yapmasını önlemek için bütün uygun önlemleri almayı,

f) Kadınlara karşı ayırımcılık teşkil eden mevcut yasa, yönetmelik, adet ve uygulamaları, tadil veya feshetmek için yasal düzenlemeler de dahil gerekli bütün uygun önlemleri almayı,

g) Kadınlara karşı ayırımcılık teşkil eden bütün ulusal cezai hükümleri ilga etmeyi.

Madde 3-

Taraf Devletler özellikle politik, sosyal, ekonomik ve kültürel sahalarda olmak üzere bütün alanlarda, erkeklerle eşit olarak insan hakları ve temel özgürlüklerinden yararlanmalarını ve bu hakları kullanmalarını garanti etmek amacıyla, kadının tam gelişmesini ve ilerlemesini sağlamak için yasal düzenleme dahil bütün uygun önlemleri alacaklardır.

Madde 4-

1. Kadın ve erkek eşitliğini fiilen sağlamak için taraf devletlerce alınacak geçici ve özel önlemler, iş bu sözleşmede belirtilen cinsten bir ayırım olarak mütalâa edilmeyecek ve hiçbir şekilde eşitsizlik veya farklı standartların muhafazası sonucunu doğurmayacaktır. Fırsat ve uygulama eşitliği hedeflerine ulaşıldığı zaman bu tedbirlere son verilecektir.

2. Anneliğin himayesi maksadıyla işbu Sözleşmede belirtilenler dahil, Taraf Devletlerce alınacak özel önlemler, ayırımcı olarak nitelendirilmeyecektir.

Madde 5-

Taraf Devletler aşağıdaki bütün uygun önlemleri alacaklardır:

a- Her iki cinsten birinin aşağılığı veya üstünlüğü fikrine veya kadın ile erkeğin kalıplaşmış rollerine dayalı önyargıların, geleneksel ve diğer bütün uygulamaların ortadan kaldırılmasını sağlamak amacıyla kadın ve erkeklerin sosyal ve kültürel davranış kalıplarını değiştirmek,

b- Anneliğin sosyal bir görev olarak anlaşılmasını ve çocukların yetiştirilmesi ve gelişiminde kadın ve erkeğin ortak sorumluluğunun tanınmasını öngören ve her halükarda çocukların menfaatlerini her şeyden önce gözeten anlayışa dayanan bir aile eğitimini sağlamak,

Madde 6-

Taraf Devletler, kadın ticareti ve fahişeliğin istismarının her şekliyle önlenmesi için yasama dahil gerekli bütün önlemleri alacaklardır.

BÖLÜM II

Madde 7-

Taraf Devletler, ülkenin politika ve kamu hayatında, kadınlara karşı ayırımı önlemek için tüm tedbirleri alacaklar ve özellikle kadınlara erkeklerle eşit şartlarla aşağıdaki hakları sağlayacaklardır:

a- Bütün seçimlerde ve halka oylamalarında oy kullanmak ve halka tarafından seçilen organlara seçilebilmek,

b- Hükümet politikasının hazırlanmasına ve uygulanmasına katılmak, kamu görevinde bulunabilmek ve hükümetin her kademesinde kamu görevleri ifa etmek,

c- Ülkenin kamu ve politik hayatı ile ilgili hükümet dışı kuruluşlara ve derneklere iştirak etmek.

Madde 8-

Taraf Devletler, kadınlara, erkeklerle eşit şartlarda ve hiçbir ayırım gözetmeksizin, hükümetlerini uluslararası düzeyde temsil etmek ve uluslararası kuruluşların faaliyetlerine katılmak fırsatını sağlamak için gerekli bütün tedbirleri alacaklardır.

Madde 9-

1. Taraf Devletler, tabiiyetin kazanılmasında, değiştirilmesinde veya muhafazasında kadınlara erkekler ile eşit haklar tanıyacaklar ve özellikle bir yabancıyla evlenmenin veya evlilik sırasında kocanın tabiiyetini değiştirmesinin, kadının da otomatik olarak tabiiyet değiştirmesine, tabiiyetsiz kalmasına veya kocanın tabiiyetini zorla almasına yol açmasını temin edeceklerdir.

2. Taraf Devletler, çocukların tabiiyeti konusunda kadınlara erkeklerle eşit haklar sağlayacaklardır.

BÖLÜM III

Madde 10-

Taraf Devletler, özellikle aşağıdaki konularda kadın erkek eşitliği esasına dayanarak eğitimde erkeklerle eşit hakka sahip olmalarını sağlamak için kadınlara karşı ayırımı önleyen bütün uygun tedbirleri alacaklardır:

a- Meslek ve sanat yönlendirilmesinde kırsal ve kentsel alanlarda bütün dallardaki eğitim kurumlarına girişte ve diploma almada okul öncesi, genel, teknik, mesleki ve yüksek teknik eğitimde ve her çeşit mesleki eğitimde eşit şartların sağlanması,

b- Kadınların erkeklerle aynı ders programlarından yararlanmaları, aynı sınavlara katılmaları, aynı seviyedeki niteliklere sahip eğitim görevlilerine, okul bina ve malzemesine sahip olmaları,

c- Kadın ve erkeğin rolleriyle ile ilgili kalıplaşmış kavramların eğitimin her şeklinde ve kademesinden kaldırılması ve bu amaca ulaşılması için eğitim birliğinin ve diğer eğitim şekillerinin teşvik edilmesi, özellikle ders kitaplarının ve okul programlarının yeniden gözden geçirilmesi ve eğitim ve metotlarının bu amaca göre düzenlenmesi,

d- Burs ve diğer eğitimin yardımlarından faydalanmaları için kadınlara erkeklerle eşit fırsatların tanınması,

e- Özellikle kadın ve erkekler arasında mevcut eğitim açığını en kısa zamanda kapatmaya yönelik yetişkin ve görevsel okuma-yazma öğretim programları dahil, sürekli eğitim programlarına katılabilmeleri için erkeklerle eşit fırsatların verilmesi,

f- Kız öğrencilerin okuldan ayrılma oranlarının düşürülmesi ve okuldan erken ayrılan kız ve kadınlar için eğitim programları düzenlenmesi,

g- Spor ve beden eğitimi faaliyetlerine faal olarak katılmaları için erkeklerle eşit fırsatlar tanınması,

h- Kadınların ailelerin sağlık ve refahını sağlamaya yardım edecek, aile planlaması bilgisi dahil özel eğitici bilgiyi temin etmeleri.

Madde 11-

1. Taraf Devletler, istihdam alanında kadınlara karşı ayırımı önlemek ve kadın erkek eşitliği esasına dayanarak eşit haklar sağlamak için özellikle aşağıda belirtilen konularda bütün uygun önlemleri alacaklardır:

a- Bütün insanların vazgeçilmez hakkı olan çalışma hakkı,

b- İstihdam konularında eşit seçim kıstasları uygulanması da dahil, erkeklerle eşit istihdam imkanlarına sahip olma hakkı,

c- Serbest olarak meslek ve iş seçme hakkı, terfi, iş güvenliği, hizmetin tüm şartları ve avantajlarından faydalanma hakkı, çıraklık, ileri mesleki eğitim ve bilgi yenileme eğitimi dahil mesleki eğitim ve mükerrer eğitim görme hakkı,

d- Sosyal yardımlar dahil eşit ücret hakkı, eşdeğerdeki işte eşit muamele ve işin cinsinin değerlendirilmesinde eşit muamele görme hakkı,

e- Ücretli izinle birlikte, özellikle emeklilik, işsizlik, hastalık, sakatlık ve yaşlılık ve diğer çalışamama hallerinde sosyal güvenlik hakkı,

f- Emniyetli şartlar içinde çalışma hakkı ve sağlığın ve bu meyanda doğurganlığın korunması hakkı.

2. Evlilik ve analık sebebiyle kadınlara karşı ayırımı önlemek ve etkin çalışma hakkını sağlamak amacıyla, taraf devletler uygun önlemleri alacaklardır.

a- Hamilelik ve analık izni sebebiyle veya evliliğe bağlı olarak işten çıkarma ayırımını yasaklamak, bu ayırımı yapanları cezalandırmak,

b- Önceki iş, kıdem ve sosyal haklar kaybedilmeksizin, ücretli olarak analık izni veya benzeri sosyal içerikli tazminatlar vermek,

c- Özellikle çocuk bakımevleri ağının tesisi ve geliştirilmesi yoluyla anne ve babanın aile yükümlülüklerini, görev sorumlulukları ve kamu hayatına katılma ile birleştirmeyi mümkün kılan destekleyici sosyal hizmetlerin sağlanmasını teşvik etmek,

d- Hamilelik süresince zararlı olduğu kanıtlanan işlerde kadınlara özel koruma sağlamak,

3. Bu maddede yer alan konulara ilişkin koruyucu yasalar bilimsel ve teknik bilgi ışığı altında devrevi olarak yeniden gözden geçirilecek ve gerekirse tadil, ilga veya temdid edilecektir.

Madde 12-

1. Taraf Devletler, aile planlaması dahil sağlık bakım hizmetlerinden kadın ve erkeğin eşit olarak yararlanması için, sağlık bakımında kadınlara karşı ayırımı ortadan kaldıran bütün önlemleri alacaklardır.

2. Bu maddenin 1. paragrafında öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla taraf devletler kadına hamilelik, lohusalık ve doğum sonrası dönemde gerekli hizmetleri sağlayacaklar, hamilelik ve emzirme sırasında yeterli beslenme ile birlikte, gerektiğinde bedava hizmet vereceklerdir.

Madde 13-

Taraf Devletler, kadınlara karşı ekonomik ve sosyal hayatın diğer dallarında erkeklerle kadınların eşit olarak haklardan yararlanabilmelerini sağlayarak kadınlara karşı ayırımcılığın önlenmesi için gerekli tedbirleri ve özellikle aşağıdaki tedbirleri alacaklardır:

a- Aile zammı hakkı,

b- Banka kredisi, ipotek ve diğer mali krediler elde etme hakları,

c- Eğlence, spor ve kültürel hayatın tüm yönlerine katılma hakları.

Madde 14-

1. Taraf Devletler, kırsal kesim kadınlarının, karşılaştıkları özel sorunları ve ekonominin parasal olmayan sektöründeki çalışmaları dahil ailelerinin ekonomik bakımdan ayakta kalması için oynadıkları belirgin rolü göz önünde tutacak ve işbu Sözleşme hükümlerinin kırsal kesimdeki kadınlara uygulanmasını sağlamak için gerekli bütün tedbirleri alacaklardır.

2. Taraf Devletler, kadın ve erkeklerin eşitliği prensibine dayanarak, kırsal kalkınmaya katılmalarını ve bundan yararlanmalarını sağlamak için kırsal kesimdeki kadınlara karşı ayırımı ortadan kaldıran tüm uygun tedbirleri alacaklar ve özellikle kırsal kesim kadınlarına aşağıdaki hakları sağlayacaklardır:

a- Her seviyedeki kalkınma planlarının müzakere ve uygulanmasına katılmak,

b- Aile planlaması konusunda bilgi, danışma ve hizmetler de dahil olmak üzere yeterli sağlık hizmetlerinden faydalanmak,

c- Sosyal güvenlik programlarından doğrudan yararlanmak,

d- Teknik kabiliyetlerini geliştirmek amacıyla tüm toplumsal ve yaygın hizmetler ile birlikte görevsel okuryazarlık dahil resmi ve gayri resmi eğitim ve öğretimin her türünden yararlanmak,

e- Ekonomik fırsatlardan kendi işinde çalışma veya tam istihdam yoluyla eşit olarak yararlanmak amacıyla kendi kendine yardım grupları ve kooperatifler oluşturmak,

f- Bütün toplumsal faaliyetlere katılmak,

g- Toprak ve tarım reformunda ve bunun yanısıra yeniden iskân projelerinde eşit muamele ve tarımsal kredi ve borçlanma, pazarlama kolaylıkları ile uygun teknolojiden yararlanmak,

h- Özellikle konut sağlık, elektrik ve su temini, ulaştırma ve haberleşme konularında yeterli yaşam standartlarından yararlanma haklarını sağlamak.

BÖLÜM IV

Madde 15-

1. Taraf Devletler, kadınlara, kanun önünde erkeklerle eşit haklar tanıyacaklardır.

2. Taraf Devletler, medeni haklar bakımından kadınlara erkeklerinkine benzer hukuki ehliyet ve bu ehliyeti kullanmak için eşit fırsatlar tanıyacaklardır. Özellikle, kadınlara akit yapmada ve mülk idaresinde eşit haklar verecekler ve mahkemelerde davaların her safhasında eşit muamele edeceklerdir.

3. Taraf Devletler, kadınların hukuki ehliyetlerini kısıtlamaya yönelik hukuki sonuç doğuran her çeşit sözleşmenin vs. özel muamelelerin tamamının geçersiz olduğunu kabul ederler.

4. Taraf Devletler, kadın ve erkeğe hukuki olarak ikametgâh seçme ve nakletmede eşit yasal hak tanıyacaklardır.

Madde 16-

1. Taraf Devletler, kadınlara karşı evlilik ve aile ilişkileri konusunda ayırımı önlemek için gerekli bütün önlemleri alacaklar ve özellikle kadın erkek eşitliği ilkesine dayanarak kadınlara aşağıdaki hakları sağlayacaklardır:

a- Evlenmede erkeklerle eşit hak,

b- Özgür olarak eş seçme ve serbest ve tam rıza ile evlenme hakkı,

c- Evlilik süresince ve evliliğin son bulmasında aynı hak ve sorumluluklar,

d- Medeni durumlarına bakılmaksızın, çocuklarla ilgili konularda ana ve babanın eşit hak ve sorumlulukları tanınacak, ancak her durumda çocukların menfaatleri en ön planda gözetilecektir.

e- Çocuk sayısına ve çocukların ne zaman dünyaya geleceklerine serbestçe ve sorumlulukla karar vermede ve bu hakları kullanabilmeleri için bilgi, eğitim ve diğer vasıtalardan yararlanmada eşit haklar,

f- Her durumda çocukların çıkarı en üst düzeyde tutularak ulusal yasalarda mevcut veli, vasi, kayyum olma ve evlat edinme veya benzeri müesseselerde eşit hak ve sorumluluklar,

g- Aile adı, meslek ve iş seçimi dahil karı ve koca için eşit kişisel haklar,

h- Ücret karşılığı olmaksızın veya bir bedel mukabilinde malın mülkiyeti, iktisabı, işletmesi, idaresi, yararlanılması ve elden çıkarılmasında eşlere de eşit haklar,

2. Çocuğun erken yaşta nişanlanması veya evlenmesinin hiçbir kanuni etkisi olmayacak ve evlenme asgari yaşının belirlenmesi ve evlenmelerin resmi sicile kaydının mecburi olması için yasama dahil gerekli tüm önlemler alınacaktır.

BÖLÜM V

Madde 17-

1. İşbu Sözleşmenin uygulanmasındaki gelişmeleri gözden geçirmek amacıyla, Sözleşme yürürlüğe girdiği zaman 18, Sözleşmeye taraf 35 devletin onayı veya katılmasını müteakip, işbu Sözleşmenin kapsadığı konularda yüksek itibar ve ehliyete sahip 23 uzmandan oluşan, Kadınlara Karşı Ayrımın Ortadan Kaldırılması Komitesi(bundan böyle komite diye anılacaktır) kurulacaktır. Uzmanlar, Taraf Devletlerce kendi vatandaşları arasından seçilecek ve kendi şahısları namına hareket edecekler, seçimlerde dengeli coğrafi dağılım ve belli başlı hukuki sistemlerle birlikte farklı uygarlıkların temsili de gözönüne alınacaktır.

2. Komite üyeleri Taraf Devletlerin aday listesinden gizli oy ile seçilecektir. Her Taraf Devlet kendi vatandaşlarından bir kişiyi aday gösterebilecektir.

3. İlk seçim işbu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden altı ay sonra yapılacaktır. BM Genel Sekreteri seçimlerden en az üç ay önce Taraf Devletlere adayların iki ay içinde bildirmelerini isteyen bir mektup gönderecektir. Genel Sekreter, aday gösteren Taraf Devletleri de belirtmek suretiyle, adayların listesini alfabetik sıraya göre hazırlayacak ve Taraf Devletlere gönderecektir.

4. Komite üyelerinin seçimi, BM Genel Merkezinde, Genel Sekreter tarafından çağırılmış Taraf Devletler toplantısında yapılacaktır. Taraf Devletlerin üçte ikisinin (nisab)yetersayı oluşturacağı toplantıda, en fazla oy alanlar ile toplantıda hazır bulunan ve oy veren Taraf Devletler temsilcilerinin salt çoğunluğunun oylarını alan adaylar Komiteye seçileceklerdir.

5. Komite üyeleri 4 yıllık bir dönem için seçileceklerdir. Bununla beraber, ilk seçimde seçilen dokuz üyenin süresi ikinci senenin sonunda bitecek, dokuz üyenin isimleri ilk seçimden hemen sonra Komite Başkanı tarafından kura ile tesbit edilecektir.

6. Komitenin 5 ilave üyesinin seçimi, 35. onay veya katılmayı müteakip bu maddenin 2, 3 ve 4. paragrafları hükümlerine göre yapılacaktır. Bu şekilde seçilen iki yedek üyenin görev süresi iki sene sonunda sona erecek ve bu iki üyenin ismi Komite Başkanı tarafından kura ile tesbit edilecektir.

7. Çeşitli nedenlerle boşalan yerlerin doldurulması için, uzmanın Komite’deki görev süresi sona eren Taraf Devlet kendi vatandaşları arasından, Komitenin onayına bağlı olmak üzere, başka bir uzmanı atar.

8. Komite üyeleri, BM Genel Kurulunun onayı ile ve Genel Kurulun, Komitenin sorumluluğunun önemini gözönünde tutarak kararlaştıracağı şartlar ve hükümlerle, Birleşmiş Milletlerden ücret alacaklardır.

9. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, işbu Sözleşme uyarınca Komitenin görevlerini etken bir şekilde yerine getirebilmesi için, gerekli personel ve kolaylıkları sağlayacaktır.

Madde 18-

1. Taraf Devletler işbu Sözleşme hükümlerine etkinlik kazandırmak ve kaydedilen ilerlemeleri belirtmek amacıyla aldıkları yasal, adli, idari ve diğer önlemler hakkındaki bir raporu,

a- Sözleşmenin, ilgili devlet bakımından yürürlüğe girmesini takiben bir yıl içinde,

b- Bilahare, her dört yılda bir ve ileride de Komitenin talep ettiği zamanlarda, Komite tarafından incelenmek üzere, BM Genel Sekreterine sunmayı taahhüt ederler.

2. Raporlarda, işbu Sözleşme yükümlülüklerinin gerçekleştirilmesini etkileyen unsurlar ve güçlükler belirtilebilir.

Madde 19-

1. Komite kendi usul kurallarını saptayacaktır.

2. Komite, görevlilerini iki yıllık bir süre için seçecektir.

Madde 20-

1. Komite işbu Sözleşmenin 18. maddesi uyarınca sunulan raporları incelemek üzere normal olarak senede bir kere ve azami iki hafta süre için toplanacaktır.

2. Komite toplantıları Birleşmiş Milletler Merkezinde veya Komite tarafından uygun bulunan herhangi bir yerde yapılacaktır.

Madde 21-

1. Komite, Ekonomik ve Sosyal Konsey aracılığıyla faaliyetleri hakkında BM Genel Kuruluna yıllık raporlar sunacak ve Taraf Devletlerden sağlanan bilgiler ve raporların incelenmesine dayanarak tekliflerde ve genel tavsiyelerde bulunabilecektir. Bu teklif ve genel tavsiyeler, Taraf Devletlerin olabilecek yorumlarıyla birlikte Komite raporuna dahil edilecektir.

2. Genel Sekreter Komite raporlarını Kadınların Statüsü Komisyonunun bilgisine sunacaktır.

Madde 22-

İhtisas kuruluşları, faaliyet alanlarına giren işbu Sözleşme hükümlerinin uygulanmasının görüşülmesi sırasında temsil edilme hakkına sahip olacaklardır. Komite, ihtisas kuruluşlarını, Sözleşmenin uygulanması hususunda, faaliyet alanlarına giren konularda raporlar sunmaya davet edebilir.

BÖLÜM VI

Madde 23-

İşbu Sözleşmedeki hiçbir husus kadın ve erkek eşitliğinin gerçekleşmesinde daha etkin olan

a- Taraf Devlerin yasasındaki; veya

b- O devlet için yürürlükte olan herhangi bir Uluslararası Sözleşme, antlaşma veya anlaşmadaki hükümleri etkilemeyecektir.

Madde 24-

Taraf Devletler işbu Sözleşme ile tanınan hakların tam olarak gerçekleştirilmesi için ulusal seviyede gerekli bütün önlemleri almayı taahhüt ederler.

Madde 25-

1. İşbu Sözleşme bütün Devletlerin imzasına açık olacaktır.

2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri işbu Sözleşmenin depozitörü olarak tayin edilmiştir.

3. İşbu Sözleşme onaya bağlıdır. Onay belgeleri BM Genel Sekreterine tevdi edilecektir.

4. İşbu Sözleşme bütün Devletlerin katılmasına açıktır. Katılma belgesinin BM Genel Sekreterine tevdi edilmesiyle katılma gerçekleşecektir.

Madde 26-

1. İşbu Sözleşmenin tadili teklifi Taraf Devletlerin biri tarafından herhangi bir zamanda Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine hitaben yazılı bir başvuru ile yapılabilir.

2. BM Genel Kurulu gerekli gördüğü takdirde böyle bir teklifle ilgili olarak yapılacak işlem hakkında karar verecektir.

Madde 27-

1. İşbu Sözleşme 20. onaylama veya katılma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi edilmesini takip eden 30. gün yürürlüğe girecektir.

2. 20. onay veya katılma belgesinin tevdiinden sonra, işbu Sözleşmeyi onaylayan veya katılan her devlet için Sözleşme, kendi onay veya katılma belgesinin tevdiinden sonraki 30. gün yürürlüğe girecektir.

Madde 28-

1. BM Genel Sekreteri, onaylama veya katılma sırasında yapılan çekincelerin metinlerini alacak ve bütün Taraf Devletlere dağıtacaktır.

2. İşbu Sözleşmenin hedef ve amacına uymayan hiçbir çekinceye müsaade edilmeyecektir.

3. Çekinceler, BM Genel Sekreterine hitaben herhangi bir zamanda yapılacak

ihbar ile geri alınabilir. Genel Sekreter bu ihbardan bütün Devletleri haberdar edecektir. Böyle bir ihbar, alındığı tarihte geçerli olacaktır.

Madde 29-

1. İki veya daha fazla Taraf Devlet arasında işbu Sözleşmenin yorum veya uygulamasından doğan ve müzakere ile çözümlenemeyen herhangi bir uyuşmazlık, birinin talebi ile hakem kuruluna götürülecektir. Taraflar tahkimname talebinden itibaren 6 ay içinde hakem kurulunun teşekkül tarzında anlaşmazlarsa, taraflardan herhangi biri uyuşmazlığı Uluslararası Adalet Divanına, Divan Statüsü uyarınca götürebilir.

2. Taraf Devletlerden her biri işbu Sözleşmenin imzalanması veya onayı sırasında veya katılma sırasında, kendisini bu maddenin birinci paragrafı ile bağlı saymadığını beyan edebilir. Diğer Taraf Devletler, böyle bir çekince koymuş olan Taraf Devlet karşısında aynı paragrafla bağlı olmayacaktır.

3. Bu maddenin 2. paragrafına göre çekince koyan her Taraf Devlet, BM Genel Sekreterine ihbarda bulunarak her zaman çekincesini geri alabilir.

Madde 30-

Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinlerinin eşit derecede geçerli olduğu işbu sözleşme Birleşmiş Milletler Genel Sekreterince muhafaza edilecektir.

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesine İlişkin İhtiyari Protokol

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi,
Sözleşmesine İlişkin İhtiyari Protokol
İşbu Protokol'e Taraf Devletler,
Birleşmiş Milletler Şartı'nın temel insan haklarına, insanlık onuru ve
insan değeri ile erkeklerin ve kadınların haklar bakımından eşitliğine olan
inancını yeniden teyit ettiğini kaydederek,
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'nin bütün insanların onur ve hakları
bakımından özgür ve eşit doğduklarını ve herkesin bu Bildirge'de yer alan tüm
hak ve özgürlüklere, cinsiyete dayalı ayrım dahil olmak üzere, hiçbir ayrıma
tabi tutulmaksızın sahip olduğunu ilan ettiğini kaydederek,
Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmeleri ve insan haklarına ilişkin diğer
uluslararası belgelerin cinsiyete dayalı ayrımcılığı yasakladığını
hatırlayarak,
Taraf Devletlerin kadınlara karşı ayrımcılığın her biçimini kınadıkları ve
uygun olan tüm yollarla ve gecikmeksizin kadınlara karşı ayrımcılığın
önlenmesi politikası izlemeyi kabul ettikleri Kadınlara Karşı Her Türlü
Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'ni ("Sözleşme") de anımsayarak,
Kadınların tüm insan haklarından ve temel özgürlüklerden tam ve eşit
olarak yararlanmaları ve bu hak ve özgürlüklerin ihlalini önlemek için etkili
önlemler alınması yolundaki kararlılıklarını yeniden teyit ederek,
aşağıdaki hususlar üzerinde mutabık kalmışlardır.
Madde 1
İşbu Protokol'e Taraf bir Devlet ("Taraf Devlet") Kadınlara Karşı
Ayrımcılığın Önlenmesi Komitesi'nin ("Komite") 2. maddeye göre yapılacak
başvuruları kabul ve inceleme yetkisini tanır.
Madde 2
Başvurular, Taraf Devletin yargılama yetkisi altında bulunan bireyler veya
bireylerden oluşan gruplar tarafından ya da onlar adına, Sözleşme'de yer alan
haklardan herhangi birinin Taraf Devlet tarafından ihlali sonucu mağdur
kalındığı iddiası ile yapılabilir. Bireyler veya bireylerden oluşan gruplar
adına başvuru yapılan hallerde başvuruyu yapan, onların rızası olmadan
harekete geçmesinin haklı nedenlerini ortaya koymadıkça, başvuru, ilgililerin
rızasıyla yapılacaktır.
Madde 3
Başvurular yazılı olarak ve başvuranın kimliği meçhul kalmayacak biçimde
yapılacaktır. Başvuru Sözleşme'ye taraf olup da işbu Protokol'e taraf olmayan
bir devleti ilgilendirdiği takdirde, Komite tarafından kabul edilmeyecektir.
Madde 4
1) Komite, iç hukuk yollarının işletilmesinin makul olmayan şekilde
uzadığı veya etkili sonuç verme ihtimalinin zayıf olduğu durumlar dışında,
mevcut tüm iç hukuk yollarının tüketildiği hususunu açıklığa kavuşturmadıkça,
yapılan bir başvuruyu değerlendirmeyecektir.
2) Komite aşağıdaki hallerde başvurunun kabul edilemez olduğunu
bildirecektir:
a) Aynı başvurunun, daha önce Komite tarafından veya başka bir
uluslararası soruşturma veya çözüm çerçevesinde incelenmiş veya incelenmekte
olması;
b) Başvurunun Sözleşme hükümlerine aykırı olması;
c) Başvurunun açıkça temelsiz veya yeterli dayanaktan yoksun olması;
d) Başvuruda bulunma hakkının kötüye kullanılması;
e) Bu Protokol'ün ilgili Taraf Devlet açısından yürürlüğe giriş tarihinden
sonra da devam eden olgular hariç, başvuru konusu olan olguların Protokol'ün
ilgili Taraf Devlet açısından yürürlüğe girmesinden önce gerçekleştirilmiş
olması;
Madde 5
1) Başvurunun alınmasından sonraki herhangi bir zamanda ve esasa
ilişkin bir karar verilmeden önce Komite, iddiaya konu olan ihlalin mağdur ya
da mağdurlarını görmesi muhtemel telafisi imkansız zararları önlemek için
gerekli olabilecek geçici önlemleri almayı acilen değerlendirmesini Taraf
Devletten talep edebilecektir.
2) Bu maddenin 1. fıkrasındaki takdir yetkisinin Komite tarafından
kullanılması başvurunun kabul edilebilirliğine ya da esasına ilişkin karar
verildiği anlamına gelmeyecektir.
Madde 6
1) Başvurunun ilgili Taraf Devlete atıf yapılmaksızın Komite tarafından
kabul edilemez bulunması hali dışında ve birey ya da bireylerin kimliklerinin
sözkonusu Taraf Devlete açıklanmasına rıza göstermeleri koşuluyla, Komite işbu
Protokol çerçevesinde kendisine yapılmış her başvuruyu ilgili Taraf Devletin
dikkatine gizli olarak sunacaktır.
2) Taraf Devlet kendisine tebliğ edilen başvuru hakkında aydınlatıcı
açıklamaları veya beyanları ve varsa, almış olduğu düzeltici önlemleri altı ay
içinde yazılı olarak Komite'ye bildirecektir.
Madde 7
1) Komite, işbu Protokol çerçevesinde yapılan başvuruları, konuya ilişkin
bilgilerin ilgili taraflara ulaştırılması koşuluyla, ilgili Taraf Devlet
tarafından ve bireyler veya bireylerden oluşan gruplar tarafından veya onlar
adına kendisine sunulan tüm bilgiler ışığında inceleyecektir.
2) Komite işbu Protokol uyarınca yapılan başvuruları incelerken kapalı
oturumlar düzenleyecektir.
3) Başvurunun incelenmesinden sonra, Komite başvuruya ilişkin görüşlerini,
varsa tavsiyeleri ile birlikte, ilgili taraflara iletecektir.
4) Taraf Devlet Komite'nin görüşlerini ve varsa tavsiyelerini gereği gibi
değerlendirecek ve Komite'nin görüş ve tavsiyeleri ışığında yapmış olduğu
işlemlerle ilgili bilgiler dahil olmak üzere, Komite'ye altı ay içinde yazılı
bir cevap sunacaktır.
5) Komite uygun görürse Taraf Devleti, görüş ve varsa tavsiyeleri üzerine
almış olabileceği önlemler hakkında, Sözleşme'nin 18. maddesi uyarınca Taraf
Devletçe hazırlanan müteakip raporlardaki bilgiler de dahil olmak üzere, ilave
bilgi sunmaya davet edebilir.
Madde 8
1) Komite Taraf Devletin Sözleşme'de yer alan hakları ciddi ve sistematik
biçimde ihlal ettiği yönünde güvenilir bir bilgi aldığı takdirde, Taraf
Devleti bu bilgiye ilişkin incelemede işbirliği yapmaya ve bu amaçla bu bilgi
ile ilgili gözlemlerini sunmaya davet edecektir.
2) Komite, ilgili Taraf Devletçe sunulabilecek her türlü gözlemi ve ekinde
bulunan diğer güvenilir bilgileri gözönüne alarak, üyelerinden birini ya da
birden fazlasını araştırma yapmakla ve sonuçları kendisine acilen bildirmekle
görevlendirebilir. Araştırma, gerekli ise ve Taraf Devletin rızası varsa,
Taraf Devletin ülkesine bir ziyareti de içerebilir.
3) Bu tür bir araştırmanın bulgularının incelendikten sonra Komite, bu
bulguları her türlü görüş ve tavsiyeleri ile birlikte ilgili Taraf Devlete
iletecektir.
4) İlgili Taraf Devlet, Komite tarafından iletilen bulguların, yorumların
ve tavsiyelerin alınmasından itibaren altı ay içinde kendi gözlemlerini
Komite'ye sunacaktır.
5) Bu tür bir araştırma gizlilik içinde yürütülecek ve işlemlerin her
aşamasında Taraf Devletin işbirliği aranacaktır.
Madde 9
1) Komite, ilgili Taraf Devleti işbu Protokol'ün 8. maddesi uyarınca
yürütülen araştırma üzerine almış olduğu önlemlerin ayrıntılarını Sözleşme'nin
18. maddesi çerçevesinde hazırladığı rapora eklemeye davet edebilir.
2) Komite gerektiğinde 8. maddenin 4. fıkrasında bahsedilen altı aylık
sürenin bitiminde, ilgili Taraf Devleti böyle bir araştırma üzerine aldığı
önlemler hakkında bilgi vermeye davet edebilir.
Madde 10
1) Her Taraf Devlet işbu Protokol'ün imzalanması veya onaylanması ya da
Protokol'e katılma aşamalarında Komite'nin 8. ve 9. maddelerde düzenlenen
yetkisini tanımadığını beyan edebilir.
2) İşbu maddenin 1. fıkrası uyarınca beyanda bulunmuş olan herhangi bir
Taraf Devlet bu beyanını Genel Sekreter'e bildirimde bulunmak suretiyle her
zaman geri çekebilir.
Madde 11
Bir Taraf Devlet, yetkisi altında bulunan bireylerin işbu Protokol
uyarınca yaptıkları başvurulardan ötürü kötü muameleye veya yıldırmaya maruz
kalmamalarını sağlamak için uygun olan tüm önlemleri alacaktır.
Madde 12
Komite, işbu Protokol uyarınca gerçekleştirdiği faaliyetlerin bir özetini
Sözleşme'nin 21. maddesi çerçevesinde hazırlayacağı yıllık rapora
ekleyecektir.
Madde 13
Her Taraf Devlet Sözleşme'nin ve işbu Protokol'ün geniş biçimde
bilinmesini ve tanınmasını sağlamayı ve Komite'nin özellikle o Taraf Devleti
ilgilendiren konularda oluşturduğu görüş ve tavsiyeleri hakkındaki bilgilere
erişimi kolaylaştırmayı taahhüt eder.
Madde 14
Komite, işbu Protokol ile kendisine verilen işlevleri yerine getirirken
izleyeceği usul kurallarını kendisi geliştirecektir.
Madde 15
1) İşbu Protokol Sözleşme'yi imzalamış, onaylamış veya Sözleşme'ye
katılmış bulunan herhangi bir Devletin imzasına açıktır.
2) İşbu Protokol Sözleşme'yi onaylamış veya Sözleşme'ye katılmış bulunan
herhangi bir Devletin onayına tabidir. Onay belgeleri Birleşmiş Milletler
Genel Sekreteri'nce saklanacaktır.
3) İşbu Protokol Sözleşme'yi onaylamış veya Sözleşme'ye katılmış herhangi
bir Devletin katılımına açıktır.
4) Katılım, katılma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne
verilmesiyle yürürlüğe girecektir.
Madde 16
1) İşbu Protokol onaylama veya katılıma ilişkin onuncu belgenin Birleşmiş
Milletler Genel Sekreterine verildiği tarihten üç ay sonra yürürlüğe
girecektir.
2) Yürürlüğe girmesinden sonra işbu Protokol'ü onaylayan veya katılan her
bir Devlet için, işbu Protokol, sözkonusu Devletin onay veya katılım
belgesinin veriliş tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girecektir.
Madde 17
İşbu Protokol'e çekince konulamayacaktır.
Madde 18
1) Herhangi bir Taraf Devlet işbu Protokol'e değişiklik ve bunu Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri'ne iletebilir. Bunun üzerine Genel Sekreter,
değişiklik önerilerini bu Protokole taraf diğer Devletlere ilerek bu
önerilerin incelenmesini ve oylanması amacıyla bir konferans düzenlenmesini
destekleyip desteklemediklerini bildirmelerini talep eder. Taraf Devletlerden
en az üçte birinin böyle bir konferansı uygun görmeleri halinde, Genel
Sekreter Birleşmiş Milletler himayesinde bir konferans toplayacaktır.
Konferansa katılan ve oylamada hazır bulunan Taraf Devletlerin oy çokluğuyla
kabul edilen herhangi bir değişiklik, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun
onayına sunulacaktır.
2) Değişiklikler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından
onaylandıktan ve işbu Protokol'e Taraf Devletlerin üçte ikisi tarafından kendi
anayasal usullerine uygun olarak kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
3) Protokol'de yapılan değişiklikler yürürlüğe girdiğinde, onları kabul
eden Taraf Devletleri bağlar, diğer Taraf Devletler işbu Protokolün
değişiklikten önceki hükümleriyle ve daha önce kabul ettikleri değişikliklerle
bağlı kalmaya devam ederler.
Madde 19
1) Herhangi bir Taraf Devlet Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne
yapacağı yazılı bir bildirimle işbu Protokol'den her zaman çekilebilir.
Çekilme, bildirimin Genel Sekreter tarafından alınmasından altı ay sonra
yürürlüğe girecektir.
2) Çekilme, yürürlüğe girmesinden önce 2. madde çerçevesinde yapılmış
başvurulara ve 8. madde uyarınca başlatılmış herhangi bir araştırmaya işbu
Protokolün hükümlerinin uygulanmasının devamına halel getirmeyecektir.
Madde 20
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aşağıdaki hususlarda tüm devletleri
bilgilendirecektir:
a) Protokol uyarınca gerçekleştirilen imzalar, onaylar ve katılmalar,
b) İşbu Protokol'ün ve 18. madde uyarınca yapılan herhangi bir
değişikliğin yürürlüğe girme tarihi,
c) 19. madde uyarınca yapılan herhangi bir çekilme işlemi,
Madde 21
1) İşbu Protokol'ün eşit derece geçerli olan Arapça, Çince, İngilizce,
Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinleri Birleşmiş Milletler arşivlerinde
saklanacaktır.
2) Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri işbu Protokol'ün onaylı örneklerini
Sözleşme'nin 25. maddesinde bahsedilen tüm Devletlere iletecektir.
Optional Protocol to the Convention on the Elimination of
All Forms of Discrimination Against Women
The States Parties to the present Protocol,
Noting that the Charter of the United Nations reaffirms faith in
fundamental human rights, in the dignity and worth of the human person and in
the equal rights of men and women,
Also noting that the Universal Declaration of Human Rights proclaims that
all human beings are born free and equal in dignity and rights and that
everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth therein, without
distinction of any kind, including distinction based on sex,
Recalling that the International Covenants on Human Rights and other
international human rights instruments prohibit discrimination on the basis of
sex,
Also recalling the Convention on the Elimination of All Forms of
Discrimination against Women ("the Convention"), in which the States Parties
thereto condemn discrimination against women in all its forms and agree to
pursue by all 'appropriate means and without delay a policy of eliminating
discrimination against women,
Reaffirming their determination to ensure the full and equal enjoyment by
women of all human rights and fundamental freedoms and to take effective
action to prevent violations of these rights and freedoms,
Have agreed as follows:
Article 1
A State Party to the present Protocol ("State Party") recognizes the
competence of the Committee on the Elimination of Discrimination against Women
("the Committee") to receive and consider communications submitted in
accordance with article 2.
Article 2
Communications may be submitted by or on behalf of individuals or groups
of individuals, under the jurisdiction of a State Party, claiming to be
victims of a violation of any of the rights set forth in the Convention by
that State Party. Where a communication is submitted on behalf of individuals
or groups of individuals, this shall be with their consent unless the author
can justify acting on their behalf without such consent.
Article 3
Communications shall be in writing and shall not be anonymous. No
communication shall be received by the Committee if it concerns a State Party
to the Convention that is not a party to the present Protocol.
Article 4
1. The Committee shall not consider a communication unless it has
ascertained that all available domestic remedies have been exhausted unless
the application of such remedies is unreasonably prolonged or unlikely to
bring effective relief.
2. The Committee shall declare a communication inadmissible where:
(a) The same matter has already been examined by the Committee or has been
or is being examined under another procedure of international investigation or
settlement;
(b) It is incompatible with the provisions of the Convention;
(c) It is manifestly ill-founded or not sufficiently substantiated;
(d) It is an abuse of the right to submit a communication;
(e) The facts that are the subject of the communication occurred prior
to the entry into force of the present Protocol for the State Party concerned
unless those facts continued after that date.
Article 5
1. At any time after the receipt of a communication and before a
determination on the merits has been reached, the Committee may transmit to
the State Party concerned for its urgent consideration a request that the
State Party take such interim measures as may be necessary to avoid possible
irreparable damage to the victim or victims of the alleged violation.
2. Where the Committee exercises its discretion under paragraph 1 of the
present article, this does not imply a determination on admissibility or on
the merits of the communication.
Article 6
1. Unless the Committee considers a communication inadmissible without
reference to the State Party concerned, and provided that the individual or
individuals consent to the disclosure of their identity to that State Party,
the Committee shall bring any communication submitted to it under the present
Protocol confidentially to the attention of the State Party concerned.
2. Within six months, the receiving State Party shall submit to the
Committee written explanations or statements clarifying the matter and the
remedy, if any, that may have been provided by that State Party.
Article 7
1. The Committee shall consider communications received under the present
Protocol in the light of all information made available to it by or on behalf
of individuals or groups of individuals and by the State Party concerned,
provided that this information is transmitted to the parties concerned.
2. The Committee shall hold closed meetings when examining communications
under the present Protocol.
3. After examining a communication, the Committee shall transmit its views
on the communication, together with its recommendations, if any, to the
parties concerned.
4. The State Party shall give due consideration to the views of the
Committee, together with its recommendations, if any, and shall submit to the
Committee, within six months, a written response, including information on any
action taken in the light of the views and recommendations of the Committee.
5. The Committee may invite the State Party to submit further information
about any measures the State Party has taken in response to its views or
recommendations, if any, including as deemed appropriate by the Committee, in
the State Party's subsequent reports under article 18 of the Convention.
Article 8
1. If the Committee receives reliable information indicating grave or
systematic violations by a State Party of, rights set forth in the Convention,
the Committee shall invite that State Party to cooperate in the examination of
the information and to this end to submit observations with regard to the
information concerned.
2. Taking into account any observations that may have been submitted by
the State Party concerned as well as any other reliable information available
to it, the Committee may designate one or more of its members to conduct an
inquiry and to report urgently to the Committee. Where warranted and with the
consent of the State Party, the inquiry may include a visit to its territory.
3. After examining the findings of such an inquiry, the Committee shall
transmit these findings to the State Party concerned together with any
comments and recommendations.
4. The State Party concerned shall, within six months of receiving the
findings, comments and recommendations transmitted by the Committee, submit
its observations to the Committee.
5. Such an inquiry shall be conducted confidentially and the cooperation
of the State Party shall be sought at all stages of the proceedings.
Article 9
1. The Committee may invite the State Party concerned to include in its
report under article 18 of the Convention details of any measures taken in
response to an inquiry conducted under article 8 of the present Protocol.
2. The Committee may, if necassary, after the end of the period of six
months referred to in article 8.4, invite the State Party concerned to inform
it of the measures taken in response to such an inquiry.
Article 10
1. Each State Party may, at the time of signature or ratification of the
present Protocol or accession thereto, declare that it does not recognize
the competence of the Committee provided for in articles 8 and 9.
2. Any State Party having made a declaration in accordance with paragraph
1 of the present article may, at any time, withdraw this declaration by
notification to the Secretary-General.
Article 11
A State Party shall take all appropriate steps to ensure that individuals
under its jurisdiction are not subjected to ill treatment or intimidation as a
consequence of communicating with the Committee pursuant to the present
Protocol.
Article 12
The Committee shall include in its annual report under article 21 of the
Convention a summary of its activities under the present Protocol.
Article 13
Each State Party undertakes to make widely known and to give publicity to
the Convention and the present Protocol and to facilitate access to
information about the views and recommendations of the Committee, in
particular, on matters involving that State Party.
Article 14
The Committee shall develop its own rules of procedure to be followed
when exercising the functions conferred on it by the present Protocol.
Article 15
1. The present Protocol shall be open for signature by any State that has
signed, ratified or acceded to the Convention.
2. The present Protocol shall be subject to ratification by any State that
has ratified or acceded to the Convention. Instruments of ratification shall
be deposited with the Secretary-General of the United Nations.
3. The present Protocol shall be open to accession by any State that has
ratified or acceded to the Convention.
4. Accession shall be effected by the deposit of an instrument of
accession with the Secretary-General of the United Nations.
Article 16
1. The present Protocol shall enter into force three months after the date
of the deposit with the Secretary-General of the United Nations of the tenth
instrument of ratification or accession.
2. For each State ratifying the present Protocol or acceding to it after
its entry into force, the present Protocol shall enter into force three months
after the date of the deposit of its own instrument of ratification or
accession.
Article 17
No reservations to the present Protocol shall be permitted.
Article 18
1. Any State Party may propose an amendment to the present Protocol and
file it with the Secretary-General of the United Nations. The
Secretary-General shall thereupon communicate any proposed amendments to the
States Parties with a request that they notify her or him whether they favour
a conference of States Parties for the purpose of considering and voting on
the proposal. In the event that at least one third of the States Parties
favour such a conference, the Secretary-General shall convene the conference
under the auspices of the United Nations. Any amendment adopted by a majority
of the States Parties present and voting at the conference shall be submitted
to the General Assembly of the United Nations for approval.
2. Amendments shall come into force when they have been approved by the
General Assembly of the United Nations and accepted by a two-thirds majority
of the States Parties to the present Protocol in accordance with their
respective constitutional processes.
3. When amendments come into force, they shall be binding on those States
Parties that have accepted them, other States, Parties still being bound by
the provisions of the present Protocol and any earlier amendments that they
have accepted.
Article 19
1. Any State Party may denounce the present Protocol at any time by
written notification addressed to the Secretary-General of the United Nations.
Denunciation shall take effect six months after the date of receipt of the
notification by the Secretary-General.
2. Denunciation shall be without prejudice to the continued application of
the provisions of the present Protocol to any communication submitted under
article 2 or any inquiry initiated under article 8 before the effective date
of denunciation.
Article 20
The Secretary-General of the United Nations shall inform all States of:
(a) Signatures, ratifications and accessions under the present Protocol;
(b) The date of entry into force of the present Protocol and of any
amendment under article 18;
(c) Any denunciation under article 19.
Article 21
1. The present Protocol, of which the Arabic, Chinese, English, French,
Russian and Spanish texts are equally authentic, shall be deposited in the
archives of the United Nations.
2. The Secretary-General of the United Nations shall transmit certified
copies of the present Protocol to all States referred to in article 25 of the
Convention.

KADINLARA KARŞI ŞİDDETİN TASFİYE EDİLMESİNE
DAİR BİLDİRİ

Bileşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 44/104
sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.
BAŞLANGIÇ
Genel Kurul,
Eşitlik, güvenlik, özgürlük, bütün insanların bedensel bütünlüğü ve
insanlık onuru konusundaki hakların ve prensiplerin kadınlara her yerde
uygulanmasının acil bir gereklilik olduğunu kabul ederek,
Bu hakların ve prensiplerin İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, Kişisel
ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Ekonomik, Sosyal ve
Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi, Kadınlara Karşı Her Türlü
Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair Sözleşme ve İşkenceye ve Diğer
Zalimane, İnsanlık dışı veya Onur kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı
Sözleşme ile birlikte diğer uluslararası belgelerde yüceltilen hakları ve
prensipleri kaydederek,
Kadınlara karşı Her Türlü Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair
Sözleşme’nin etkili bir biçimde uygulanmasının kadınlara karşı
şiddetin tasfiye edilmesine katkıda bulunacağını ve bu kararla birlikte
düzenlenen Kadınlara karşı şiddetin Tasfiye edilmesine dair
Bildiri’nin bu süreci güçlendireceğini ve tamamlayacağını kabul ederek,
Kadınlara karşı şiddetin, kadınlara karşı şiddet ile mücadele etmek için
bir dizi tedbirlerin yer aldığı Kadınların durumunu İyileştirmek için İleri
dönük Stratejiler Nairobi belgesinde tanınmış olan eşitlik, gelişme ve
özgürlüğün gerçekleştirilmesine, ve Kadınlara karşı Her Türlü
Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair Sözleşme’nin tam olarak
uygulanmasına bir engel oluşturmasından kaygı duyarak,
221 Kadınlara Karşı Şiddetin Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri
Kadınlara karşı şiddetin kadınların insan haklarına karşı bir ihlal
oluşturduğunu ve bu hakların ve özgürlüklerin kullanılmasını
zayıflattığını veya hükümsüz kıldığını teyit ederek, ve kadınlara karşı
şiddet kullanılması durumunda bu hakların ve özgürlüklerin korunması
ve ilerletilmesindeki uzun süreli başarısızlıktan kaygılanarak,
Kadınlara karşı şiddetin, erkekler ve kadınlar arasındaki eşitlikçi
olmayan güç ilişkilerinin tarihsel bir göstergesi olduğunu ve bu güç
ilişkisinin erkekler tarafından kadınlar üzerinde egemenlik kurulmasına ve
kadınlara ayrımcılık yapılmasına yol açtığını ve kadınlara karşı
uygulanan bu şiddetin erkeklerle karşılaştırıldığında kadınları zorla
bağımlı bir konuma sokmanın çok önemli toplumsal mekanizmalarından
biri olduğunu kabul ederek,
Azınlık gruplara dahil olan kadınlar, yerli kadınlar, mülteci
kadınlar, göçmen kadınlar, kırsal bölgelerde veya uygarlığa uzak
topluluklarda yaşayan kadınlar, bakıma muhtaç kadınlar, ceza veya
tutukevlerindeki kadınlar, kız çocukları, özürlü kadınlar, yaşlı kadınlar
ve silahlı çatışma bölgelerinde bulunan kadınlar gibi bazı kadın
gruplarının şiddete karşı savunmasız bulunmalarından kaygı duyarak,
Ekonomik ve Sosyal Konseyin 24 Mayıs 1990 tarihli ve 1990/15 sayılı
kararına ek 23. paragrafta, kadınlara karşı şiddetin yaygın olduğu ve bütün
gelir gruplarında, her sınıfta ve kültürde meydana geldiği, bunun yol
açtığı sonuçların tasfiye edilmesi için ivedi ve etkili adımlar atılması
gerektiğinin belirtilmiş olmasını hatırlayarak,
Yine Ekonomik ve Sosyal Konseyin 30 Mayıs 1991 tarihli ve 1991/18
sayılı kararında Konseyin, özel olarak kadınlara karşı şiddet sorununu
açıklıkla ele alacak bir uluslararası belgenin oluşturulması için
harekete geçilmesini tavsiye ettiğini hatırlayarak,
Kadın hareketlerinin, kadınlara karşı şiddet sorununun niteliğine,
aşırlığına ve yaygınlığına giderek artan ölçüde dikkat çekilmesinde
oynadıkları rolü memnuniyetle karşılayarak, Kadınların toplum içinde
hukuki, sosyal, siyasal ve ekonomik eşitliği için sağlanan imkanların,
başka nedenlerle birlikte, sürekli ve yerel nitelikte şiddet tarafından
kısıtlanmasından kaygı duyarak, Yukarıdaki tespitlerin ışığından,
kadınlara karşı şiddetin açık ve anlaşılabilir bir tanımının yapılmasına,
kadınlara karşı her türlü şiddetin tasfiye edilmesini sağlamak için
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 222
kullanılacak olan hakların açıkça düzenlenmesine, Devletlerin
taşıdıkları sorumlulukları konusunda taahhütte bulunmalarına, ve
kadınlara karşı şiddetin tasfiye edilmesi için bütün bir uluslararası
toplumun taahhütte bulunmasına ihtiyaç olduğuna kanaat getirerek,
Aşağıdaki Kadınlara karşı şiddetin Tasfiye edilmesine dair Bildiri’yi
kararlılıkla ilan eder ve herkes tarafından bilinmesi ve saygı gösterilmesi
için her türlü çabanın gösterilmesi ister.
Madde 1- Kadınlara karşı şiddetin tanımı
Bu Bildirinin amacı bakımından “kadınlara karşı şiddet” terimi, ister
kamusal isterse özel yaşamda meydana gelsin, kadınlara fiziksel, cinsel
veya psikolojik acı veya ıstırap veren veya verebilecek olan cinsiyete
dayanan bir eylem veya bu tür eylemlerle tehdit etme, zorlama veya
keyfi olarak özgürlükten yoksun bırakma anlamına gelir.
Madde 2- Kadınlara karşı şiddet örnekleri
Kadınlara karşı şiddet terimi aşağıdaki halleri içerecek şekilde
anlaşılır, fakat bu hallerle sınırlı değildir:
a) Aile içinde meydana gelen dövme, kız çocukların cinsel istismarı,
evlenirken verilen başlıkla ilgili şiddet, evlilik içi tecavüz, cinsel
organları dağlama ve kadınlara zarar veren geleneksel uygulamalar,
eş olmayanlar arasındaki şiddet ve sömürmek için uygulanan şiddet de
dahil fiziksel, cinsel ve psikolojik şiddet uygulanması;
b) Toplum içinde meydana gelen tecavüz, cinsel istismar, çalışma
hayatında, öğretim kurumlarında ve diğer yerlerde cinsel taciz, kadın
satışı ve zorla fahişeleştirilme de dahil, fiziksel, cinsel ve psikolojik şiddet;
c) Nerede meydana gelirse gelsin, Devlet tarafından işlenen veya
hoş görülen fiziksel, cinsel ve psikolojik şiddet.
Madde 3- Kadınların hakları
Kadınlar siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel, kişisel veya diğer
alanlardaki insan haklarından ve temel özgürlüklerden eşit bir biçimde
yararlanma ve korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu haklara
diğerlerinin yanında, aşağıdaki haklar da dahildir:
a) Yaşama hakkı;
b) Eşitlik hakkı;
223 Kadınlara Karşı Şiddetin Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri
c) Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı;
d) Hukukun korumasından eşit biçimde yararlanma hakkı;
e) Her türlü ayrımcılığa karşı korunma hakkı;
f) Elde edilmesi mümkün olan en yüksek standartta fiziksel ve ruhsal
sağlık hakkı;
g) Adil ve elverişli koşullarda çalışma hakkı;
h) İşkenceye veya diğer zalimane, insanlık dışı veya onur kırıcı
muamele veya cezaya maruz kalmama hakkı.
Madde 4- Devletlerin sorumlulukları
Devletler kadınlara karşı şiddeti yasaklar ve kadınlara karşı şiddetin
tasfiye edilmesi konusundaki yükümlülüklerinden kaçınmak üzere her
hangi bir örf ve adeti, geleneği veya dinsel düşünceyi ileri süremez.
Devletler her türlü uygun araçla ve hiç gecikmesizin kadınlara karşı
şiddeti tasfiye politikasını yürütür. Bu amaçla:
a) Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair
Sözleşme’yi henüz onaylamamış veya buna katılmamış ise, bu
Sözleşmeyi onaylamayı ve katılmayı veya bu Sözleşmeye koyduğu
çekinceyi geri almayı düşünür;
b) Kadınlara karşı şiddete girişmekten kaçınır;
c) Kadınlara karşı şiddet ister Devlet isterse özel şahıslar tarafından
işlensin, bu fiilleri önlemek, soruşturmak ve, ulusal hukuka göre
cezalandırmak için gerekli özeni gösterir;
d) Şiddete maruz bırakılan kadınlara karşı yapılan uygunsuzlukları
cezalandırmak ve gidermek için ulusal mevzuatta ceza, medeni, idare
ve iş hukuku ile ilgili yaptırımlar koyar; şiddete maruz bırakılmış
kadınların adalet mekanizmasına ulaşmaları ve uğradıkları zararların
ulusal mevzuatta öngörüldüğü gibi adil ve etkili bir şekilde giderilmesi
sağlanır; Devletler ayrıca bu tür mekanizmalar vasıtasıyla bir giderim
elde etmek isteyen kadınları sahip oldukları haklar konusunda
bilgilendirir;
e) Gerektiği takdirde Hükümet dışı örgütlerle ve özellikle de
kadınlara karşı şiddet konusuyla yakından ilgilenen örgütlerle işbirliği
yapmayı dikkate alarak, kadınların her türlü şiddete karşı korunmalarını
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 224
artırmak veya daha önce bu amaçla yapılmış planlar için hükümler
koymak üzere ulusal uygulama planlarını geliştirme imkanını ele alır;
f) Kadınların her türlü şiddete karşı korunmalarını artırıcı nitelikte
engelleyici yaklaşımlar geliştirir ve en geniş şekilde yasal, siyasal, idari
ve kültürel tedbirleri alır; cinsiyet konusunda duyarlı yasalar,
yürürlükteki uygulamalar ve diğer müdahaleler yoluyla kadınların
yeniden mağdur olmalarına meydan verilmemesini sağlar;
g) İhtiyaç bulunması halinde, mevcut kaynaklarını uluslararası işbirliği
çatısı altında azami derecede kullanarak, şiddete maruz kalmış kadınların
ve gerektiği takdirde bu kadınların çocuklarının rehabilitasyonu, çocuk
bakımı ve yetiştirilmesi, ıslahı, kendilerine rehberlik yapılmasını, ve
sağlık ve sosyal hizmetler, imkanlar ve programlar gibi özel nitelikteki
yardımlar ile birlikte, yapısal desteklerden yararlanmaları için çalışır,
ve bu kimselerin güvenliği ile fiziksel ve psikolojik rehabilitasyonu
için gerekli her türlü tedbirin alınmasını sağlar;
h) Kadınlara karşı şiddetin tasfiye edilmesi ile ilgili faaliyetler için
Hükümet bütçesine yeterli ödenek koyar;
i) Kadınlara karşı şiddetin önlenmesinden, soruşturulmasından ve
cezalandırılmasından sorumlu olan kanun adamlarına ve kamu
görevlilerine kadınların ihtiyaçlarına karşı kendilerini daha duyarlı
hale getirecek bir öğretimin verilmesi için tedbirler alır;
j) Her iki cinsten birinin üstün veya aşağı olduğu, erkekler ile
kadınlar için alışılagelmiş rollerin bulunduğu düşüncesine dayanan
kadınların ve erkeklerin davranış tarzlarını değiştirmek ve sosyal, kültürel
önyargıları, geleneksel uygulamaları ve her türlü uygulamaları tasfiye
etmek üzere özelikle eğitim alanında gerekli her türlü tedbiri alır;
k) Kadınlara karşı şiddetin hüküm süren değişik biçimleri ile ilgili
araştırmalar yapılmasını, verilerin bir araya getirilmesini, istatistiklerin
toplanmasını sağlar, ve kadınlara karşı şiddetin nedenleri, nitelikleri,
aşırlıkları ve sonuçları ile kadınlara karşı şiddeti engellemek ve
yürürlüğe konan tedbirlerin etkililiği ve bunlara bir giderim
sağlanması konusunda araştırmalar yapılmasını teşvik eder; yapılan
istatistikler ve varılan sonuçlar kamuya açıklanır;
l) Özellikle şiddete karşı aciz durumdaki kadınlara karşı şiddetin tasfiye
edilmesine yönelik tedbirler alır;
225 Kadınlara Karşı Şiddetin Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri
m) Birleşmiş Milletlerin insan hakları ile ilgili belgelerine göre
verilmesi gerekli raporları sunarken, bu raporda kadınlara karşı şiddetle ve
bu Bildirinin uygulanmasıyla ilgili aldığı tedbirlere de yer verir;
n) Bu Bildiride düzenlenen prensiplerin uygulanmasına yardım
etmek üzere gerekli yönergelerin hazırlanmasını teşvik eder;
o) Kadınlara karşı şiddet problemi ile ilgili duyarlılığı artıran ve bu
şiddetin yaralarını saran dünya çapındaki kadın hareketinin ve Hükümet
dışı örgütlerin önemli rolünü kabul eder;
p) Kadın hareketinin ve Hükümet dışı örgütlerin çalışmalarını
kolaylaştırıp daha iyi bir duruma getirir ve kendileriyle yerel, ulusal ve
bölgesel düzeyde işbirliği yapar;
q) Uygun olduğu takdirde, üyesi bulundukları Devletlerarası
bölgesel örgütlerin programlarına kadınlara karşı şiddetin tasfiye
edilmesine yer vermeleri için teşvik eder.
Madde 5- Birleşmiş Milletlerin rolü
Birleşmiş Milletler organları ve uzman kuruluşları kendi yetki
alanlarına giren konularda, bu Bildiride düzenlenen hakların ve
prensiplerin tanınmasına ve gerçekleştirilmesine katkıda bulunurlar ve
bu amaçla, diğer faaliyetlerle birlikte:
a) Şiddete karşı mücadele etmek üzere bölgesel stratejileri
tanımlamak, kadınlara karşı şiddetin tasfiye edilmesi ile ilgili görüş alış
verişinde bulunmak ve programları finanse etmek amacıyla uluslararası ve
bölgesel işbirliği yapılmasına yardım eder;
b) Kadınlara karşı şiddetin tasfiye edilmesi konusunda herkeste
duyarlılık yaratmak ve yükseltmek amacıyla toplantılar ve seminerler
düzenler;
c) Kadınlara karşı şiddet sorununu etkili bir biçimde ele alabilmeleri
için Birleşmiş Milletler sistemi içindeki insan hakları Sözleşme organları
arasında işbirliği ve görüş alış verişi yapılmasına yardım eder;
d) Birleşmiş Milletler sistemindeki örgütlerin ve kuruluşların sosyal
eğilimler ve problemler ile ilgili dünyanın sosyal durumu hakkında
hazırladıkları analizlere, kadınlara karşı şiddet eğilimlerinin
incelenmesini de dahil eder;
e) Birleşmiş Milletler sistemindeki örgütler ve kuruluşlar arasında
TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu 226
kadınlara karşı şiddet sorunu ve özellikle de şiddete karşı aciz durumdaki
kadın grupları hakkında yapılan programlarla ilgili olarak işbirliği
yapılmasını teşvik eder;
f) Bu Bildiride belirtilen tedbirleri dikkate alarak, kadınlara karşı
şiddet ile ilgili yönergelerin şekillendirilmesine ve el kitaplarının
hazırlanmasına yardımcı olur;
g) İnsan hakları belgelerinin uygulanması konusunda görevlerini yerine
getirirken, gerektiği takdirde kadınlara karşı şiddetin tasfiye edilmesi
konusunu da ele alır;
h) Kadınlara karşı şiddet konusunda çalışırken Hükümet dışı örgütlerle
işbirliği yapar.
Madde 6- İç hukukla ve uluslararası hukukla ilişkisi
Bu Bildirideki hiç bir hüküm, bir Devletin ulusal mevzuatında ve
bir Devlet bakımından yürürlükte olan bir uluslararası Sözleşme,
andlaşma veya diğer belgede yer alan kadınlara karşı şiddetin tasfiye
edilmesine yönelik daha kullanışlı bir hükmü etkilemez.
227 Kadınlara Karşı Şiddetin Tasfiye Edilmesine Dair Bildiri

KADINLARIN SİYASAL HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞME

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 20 Aralık 1952 tarih ve 640 (VII)
sayılı Kararıyla kabul edilip imza, onay ve katılıma açılmıştır. Sözleşme
VI. maddeye uygun olarak 7 Temmuz 1954 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Sözleşmeye 12 Ocak 1954 tarihinde katılmış ve 25 Mayıs 1959
tarihinde onaylamıştır. 7288 Sayõlõ Onay Kanunu 2 Haziran 1959 gün ve
10220 Sayõlõ Resmi Gazete’de yayõnlanmõştõr.
Birleşmiş Milletler Antlaşmasõnda sözü edilmiş bulunan, erkekler ve
kadõnlarõn hak eşitliği ilkesinin uygulanmasõnõ dileyen her bireyin,
doğrudan doğruya ya da serbestçe seçilmiş temsilcileri aracõlõğõ ile, kendi
ülkesinin kamu işlerinin yönetimine katõlmak ve eşit koşullar altõnda,
kendi ülkesinin kamu hizmetlerine katõlmak hakkõnõ kabul ve Birleşmiş
Milletler Antlaşmasõna ve İnsan Haklarõ Evrensel Bildirgesi hükümlerine
uygun olarak siyasal haklardan yararlanma ve bu haklarõ kullanma
yönünde erkekler ile kadõnlara eşitlik tanõmayõ isteyen Sözleşmeci
Taraflar, bu amaçla, bir Sözleşme yapmaya karar vermiş olmakla,
aşağõdaki hükümler üzerinde uzlaşmõşlardõr.
Madde 1- Kadõnlar, hiçbir ayrõm gözetilmeksizin erkeklerle eşit
koşullar altõnda bütün seçimlerde oy kullanmaya sahip olacaklardõr.
Madde 2- Kadõnlar hiçbir ayrõm gözetilmeksizin erkeklerle eşit
koşullar altõnda ulusal yasalarca kurulmuş ve halk tarafõndan seçilen tüm
kamu organlarõna seçilme hakkõna sahiptirler.
Madde 3- Kadõnlarõn, hiçbir ayrõm gözetilmeksizin, erkeklerle eşit
koşullar altõnda ulusal yasalar uyarõnca kurulmuş bütün, kamu
görevlerinde yer alma ve kamu görevlerini yerine getirme haklarõ vardõr.
Madde 4
1. Bu Sözleşme, Birleşmiş Milletler üyesi Devletlerin ve Genel
Kurulun bu amaçla davet edeceği öteki herhangi bir Devletin imzasõna
açõktõr.
133 Kadõnlarõn Siyasi Haklarõna Dair Sözleşme
2. Bu Sözleşme, onaya bağlõdõr ve onay belgeleri Birleşmiş Milletler
Genel Sekreterine sunulacaktõr.
Madde 5
1. Bu Sözleşme 4. maddenin 1. fõkrasõnda anõlan tüm Devletlerin
katõlmasõna açõktõr.
2. Katõlma, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine bir katõlma belgesinin
verilmesiyle geçerlilik kazanõr.
Madde 6
1. Bu Sözleşme, altõncõ onay ya da katõlma belgesinin veriliş tarihini
izleyen doksanõncõ gün yürürlüğe girecektir.
2. Altõncõ onay ya da katõlma belgesinin verilmesinden sonra onaylayan
ya da katõlan her Devlet için Sözleşme, bu Devletin kendi onay ya da
katõlma belgesini verdiği tarihten sonraki doksanõncõ gün yürürlüğe
girecektir.
Madde 7- Herhangi bir Devletin imza, onay ya da katõlmasõ sõrasõnda
bu Sözleşmenin maddelerine herhangi bir çekince koymasõ durumunda,
Genel Sekreter, bu Sözleşmeye taraf olan ya da olabilecek tüm Devletlere
çekince metnini duyurur. Çekinceye karşõ çõkan herhangi bir Devlet, sözü
edilen duyuru tarihinden başlayarak doksan günlük bir süre içinde (ya da
kendisinin bu Sözleşmeye taraf olduğu tarihte) Genel Sekretere bu
çekinceyi kabul etmediğini bildirebilir. Böyle bir durumda, bu Devletle
çekince koyan Devlet arasõnda Sözleşme yürürlüğe girmeyecektir.
Madde 8
1. Herhangi bir Sözleşmeci Devlet, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreterine yazõlõ bir bildirimde bulunarak bu Sözleşmeyi bozabilir.
Sözleşmenin bozulmasõ, bildirimin Genel Sekreter tarafõndan alõnõş
tarihinden bir yõl sonra geçerli olacaktõr.
2. Bu Sözleşme, bozulmalar nedeniyle taraflarõn sayõsõnõn altõnõn altõna
düştüğü tarihten başlayarak yürürlükten kalkacaktõr.
Madde 9- Bu Sözleşmenin yorumu ya da uygulanmasõna ilişkin olarak
iki ya da daha çok Sözleşmeci Devlet arasõnda doğan ve görüşmelerle
çözümlenemeyen herhangi bir anlaşmazlõk, bu anlaşmazlõğa taraf
olanlardan birinin istemi üzerine, başka bir çözüm yoluna başvurulmazsa
Uluslararasõ Adalet Divanõna sunulur.
TBMM İnsan Haklarõnõ İnceleme Komisyonu 134
Madde 10- Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, aşağõdaki hususlarõ
Birleşmiş Milletlerin tüm üyelerine ve bu Sözleşmenin 4. maddesinin 1.
fõkrasõnda sözü edilen üye olmayan bütün Devletlere bildirecektir.
a. 4. madde uyarõnca alõnan imzalarõ ve onay belgelerini,
b. 5. madde uyarõnca alõnan katõlma belgelerini,
c. 6. madde uyarõnca bu Sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihini,
d. 7. madde uyarõnca alõnan duyuru ve bildirimleri,
e. 8. maddenin 1. fõkrasõ uyarõnca Sözleşmenin yürürlükten kalkmasõ,
f. 8. maddenin 2. fõkrasõ uyarõnca yürürlükten kalkma.
Madde 11
1. Çince, Fransõzca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça metinleri aynõ
ölçüde geçerli olan bu Sözleşme, Birleşmiş Milletler arşivine verilecektir.
2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Birleşmiş Milletlerin tüm
Üyelerine ve 4. maddenin 1. fõkrasõnda sözü edilen, Üye olmayan
Devletlere bu Sözleşmenin onaylõ bir kopyasõnõ gönderecektir.
Hükümetlerince yeterli ölçüde yetkili kõlõnmõş olan aşağõdaki imza
sahipleri New Yorkta imzaya açõlan bu Sözleşmeyi otuzbir Mart
bindokuzyüzelliüç tarihinde imzalamõşlardõr.